Kadın girişimciler tüm sektörlerde görünürlüklerini artırmayı ve başarı hikayeleri yazmayı sürdürüyor. Kadın girişimcilerin iş fikirleri teşviklerle daha da büyürken, hikayeleriyle ilham veren girişimci kadınların sayısı gitgide artıyor.
Kadınların iş hayatında daha fazla yer alması, eşitlikçi ve ilerici toplumlar için önem taşıyor. Bu nedenle Türkiye dahil pek çok ülke, devlet politikası olarak kadın istihdamını artırmaya yönelik destek programları hazırlıyor. Kadınların her sektör ve branşta var olması, kadın girişimcilerin görünürlüğünün artmasıyla mümkün. Kadın girişimciler hemcinslerine örnek oluyor, onlara kariyer yolculuklarında ilham veriyor. Kadın girişimciliği nedir, kadın girişimci örnekleri nelerdir, kadın girişimciler için iş fikirleri neler gibi sorularınıza yanıtlarınızı bu yazıda bulabilirsiniz.
Kadın Girişimci Nedir?
Kadın girişimci, kendi işini kurarak ekonomik hayatta aktif rol alan kadınları ifade ediyor. Kadın girişimci olabilmek için bir iş fikrinin kurgulanması, reel olarak faaliyete geçmesi, yönetilmesi ve geliştirilmesi gerekiyor. Kadın girişimci kavramının temelde tanım ve görev olarak erkek girişimci kavramından bir farklılığı bulunmuyor. Sadece toplumsal cinsiyet eşitliği bağlamında kadınların erkeklerle eşit sayıda yer alabilmeleri ve bunun görünür olması için “kadın girişimci” kavramına vurgu yapılıyor.
Kadın girişimciliği, iş hayatındaki kadın-erkek dengesinin sağlanarak toplumsal cinsiyet eşitlikçi bir çalışma hayatının kurulmasında önemli roller üstleniyor. Sosyal yapı, gelenek görenek, toplumsal roller ya da eşitlikçi olmayan eğitim fırsatları gibi nedenlerle kadınlar iş hayatında erkeklerin gerisinde kalabiliyor. Bu negatif tablo, günümüzde büyük ölçüde değişse de halen kadın çalışanların sayısı geliştirilmeye açık. Bu da devlet politikalarıyla kadın girişimcilerin sayısının artırılmasıyla mümkün.
Kadın Girişimcilerin Temel Özellikleri ve Avantajları
Kadın girişimciler, temel özellik olarak yüksek çalışma azmi, yönetim zekası ve becerisi, planlama ve organizasyon yeteneği, detaylara hakim olma gibi avantajlara sahipler. Kadın girişimci olmanın taşıdığı avantajlara baktığımızda şu başlıklar öne çıkıyor:
- Kadın girişimciler devlet politikası olarak destekleniyor. Özel destek fonlarından ve banka kredilerinden yararlanma şansları da yüksek oluyor. Bu da kadın girişimcilerin fikirlerini hayata geçirmesi için finans kaynağı bulmalarını kolaylaştırıyor.
- Kadın girişimciler, raporlama, maliyet analizi yapma, bütçe oluşturma konularında başarı gösteriyorlar. Kadın girişimcilerin de çokça tercih ettiği start-up ve KOBİ’lerin kısıtlı bütçelerini çok daha planlı ve yaratıcı yönetmeleri gerekiyor. Bu konuda kobilerde araç kiralamanın önemi de incelenmesi gereken başlıklar arasında geliyor.
- Kadın girişimcilerin sektörlerinde ve müşterilerinin gözünde pozitif ayrımcılıkla karşılaşma olasılığı bulunuyor. Bu da girişimlerinin marka bilinirliğini artırma yolunda kendilerine kolaylık sağlıyor.
- Kadınlar, çalıştıkları sektörlere farklı bakış açısı ve iş yapış metotlarıyla yaklaşabiliyorlar. Bu da girişimlerinin fark edilmesini, kısa sürede büyüyüp unicorn olmaları şansını artırıyor.
- Kadın girişimciler, markalarının çevre bilinci, cinsiyet eşitliği, sürdürülebilirlik gibi modern yaklaşımlarla iç içe olmasını tercih ediyor. Sosyal sorumluluk projelerinde yer almak, araç operasyonlarında elektrikli araç kiralama hizmetlerini tercih etmek gibi kararlarla şirketlerinin marka değerini hızlı biçimde yükseltiyorlar.
Türkiye ve Dünyada Kadın Girişimciliğin Durumu
Güçlenen cinsiyet eşitliği hareketi ve değişen toplumsal roller, artık kadınların da her iş kolunda çalışan ya da yönetici kademelerinde var olmalarını sağlıyor. Türkiye’de ve dünyada kadın istihdamı ve kadın girişimci sayısı yıldan yıla artış gösteriyor. Force & Brothers araştırma şirketinin “Dünyada ve Türkiye’de Kadın Girişimciliği” adlı raporu, dünyada yaklaşık 252 milyon kadın girişimci olduğu bilgisini veriyor.
- 2022’de küresel olarak kadınlar ve erkekler için en fazla yeni girişim faaliyeti toptan/perakende sektöründe gözlemleniyor. (yüzde 48,6 kadınlar, yüzde 40,1 erkekler). Kadınlar, kamu ve sosyal hizmetler sektöründe de erkeklere göre daha yüksek oranda aktifti (kadınlar yüzde 17,6, erkekler yüzde 10,9).
TÜİK İşgücü İstatistikleri, 15+ yaş verileri, 2001 yılından 2024 yılına kadar olan geniş bir çerçevede kadınların istihdamda ve girişimci rollerindeki gelişimlerini ortaya koyuyor:
- 2002 yılında kadınların iş gücüne katılım oranı yüzde 27,9 olurken, 2024 yılında bu oran yüzde 36,8’e yükselmiş durumda.
- Kayıt dışı çalışan kadın oranı da aynı tarih aralığında yüzde 72,5’tan yüzde 32,9’a geriliyor.
Kadın Girişimciler için İş Fikirleri
Türkiye Kadın Girişimciler Derneği’nin 2019 yılında yayımladığı Kadın Girişimciler Endeksi, 438 kadın girişimciyle yaptığı araştırmanın sonuçlarını içeriyor. Bu araştırmada kadın girişimcilerin kurdukları şirketlerin faaliyet alanları inceleniyor. Buna göre; toptan ve perakende ticaret ve imalat sektörlerinin öne çıktığı görülüyor. Startup Centrum'un 2023 Türkiye Startup Ekosistemi Yatırım Raporu ise en çok yatırım alan kadın girişimcilerin sektörel dağılımını; yapay zeka ve makine öğrenimi, oyun sektörü, sürdürülebilirlik ve çevre olarak gösteriyor.
Bu veriler ışığında kadınlar için iş fikirleri ticaret ve imalattan yapay zekaya çok geniş bir skalaya dağılıyor. Bu raporlar, kadınlar ne iş yapabilir sorusunun tarihe karıştığının en açık kanıtı. Hedef Filo ile Değişik Kafalar podcastininin KOBİ’ler için yol haritası bölümüne konuk olan Tuğçe Özel’in dijital pazarlama kariyerindeki başarı hikayesi gibi hikayeler girişimci kadınlara ilham veriyor.
Kadın Girişimciler için Devlet Destekleri ve Teşvikler
2024 ila 2028 yıllarını kapsayan 12. Kalkınma Planı’nda; 2028 yılı sonuna kadar kadın iş gücüne katılım oranının yüzde 40,1’e, kadın istihdam oranının ise yüzde 36,2’ye yükseltilmesi hedefleniyor. Buna ek olarak 2025-2027 Orta Vadeli Program kapsamında kadın girişimcilerin desteklenmesine vurgu yapılıyor. Programda; "Girişim şirketlerinin nitelikli personel istihdam etmeleri kolaylaştırılacak, başta kadınlar olmak üzere girişimcilik programları yaygınlaştırılacaktır." ifadeleri yer alıyor.
Girişimci kadınların yararlanabileceği, kamu odaklı girişimci destekleri ise şöyle:
- Ticaret Bakanlığı – Türkiye Kadın Girişimci Fizikî / Online Networkü
- KOSGEB Kadın Girişimci Destekleri
- Kredi Garanti Fonu
- Ticaret Bakanlığı – Ulusal Kadın İhracatçı Network Platformu (W2W)
- TOBB Kadın Girişimciler Kurulu (TOBB KGK)
Kadın Girişimci Örnekleri ve Başarı Hikayeleri
Uzun dönem araç kiralama hizmetleri sunan Hedef Filo, tüm sektör paydaşlarına yönelik Hedef Filo ile Değişik Kafalar adlı bir podcast hazırlıyor. Podcastin “Kadın Girişimciliğinde Yeşeren Bir Başarı Hikayesi” başlığını taşıyan bölümün konuğu Aslı Aksoy, kendi girişimcilik hikayesini anlatıyor. Elibelinde Tarım'ın Kurucusu olan Aslı Aksoy’un kadın girişimciliğinde başarı hikayesi ve öne çıkan notlar şöyle:
- Aslı Aksoy, bir kadın girişimci olarak karşılaştığı en büyük zorluğun işle ilgili tecrübesinin az olması olduğunu söylüyor. Ancak bu zorluğu çok çalışarak fırsata dönüştürebildiğini ifade ediyor.
- Tarım sektöründe çalışan herkesin neredeyse kadın ancak yöneticilerin erkek olmasının kendisine başta zorluk yaşatsa da sonrasında güçlü bir motivasyon sağladığına vurgu yapıyor.
- Kadınların girişimcilik ekosisteminde daha fazla yer alması için en önemli adımın eğitim programlarına ve bilgiye erişimin kolaylaşması olduğunu söylüyor. Finansal okuryazarlık, dijital pazarlama ve sosyal medya yönetimi, mentorluk gibi eğitim programlarının da artması gerekiyor.
- Kadın girişimcilerin aralarında bilgi paylaşımı yapması, dernekleşmesi, ortak programlar yürütmeleri, birbirlerini desteklemeleri gerekiyor.
Kadın Girişimcilere Başarı için Tavsiyeler
Kadın girişimcilerin sayısı, görünürlüğü ve başarı hikayeleri her geçen gün artmaya devam ediyor. Devlet politikaları, özel krediler ve kamu destekleriyle teşvik edilen kadın girişimciliğinde başarıya ulaşmak son derece mümkün. Kadın emeğinin değerinin artması, kadın girişimcilerin başarıya ulaşması için şu tavsiyeler öne çıkıyor:
- Girişiminizin yol haritasını tüm detaylarıyla belirleyin. Hayata geçirirken de cesur ve proaktif olmaktan çekinmeyin.
- Devlet desteklerini, banka kredi fırsatlarını mutlaka takip edin.
- Bütçe planlama ve finansal kaynak bulma konularında yenilikçi ve yaratıcı fikirler geliştirin. Örneğin yatırım maliyeti yüksek olan ve organizasyon yükü getiren araç satın alma yerine ticari araç kiralama hizmetlerden yararlanın.
- Dijital pazarlama araçlarından maksimum verim almak için uzun soluklu ve yaratıcı bir dijital pazarlama programı izleyin. Marka bilinirliğini artırmak, kadın girişimci olarak görünür olmak sizi sürdürülebilir başarıya ulaştıracak önemli adımlardan biri.
- Kadın girişimcilerin birbirlerine destek olması, birbirlerinden güç alması büyük önem taşıyor. Her zaman diğer kadın girişimcilerle iletişim ve dayanışma halinde olmaya özen gösterin.
- Sektörünüzün gerçeklerine hakim olun, analiz ve raporlama yapmadan iş kararları almayın.
Hedef Filo kendi başarı hikayelerini yazan güçlü ve çalışkan kadın girişimcileri destekliyor. Hedef Filo araç kiralama hizmetleri tüm avantajları ve uzmanlığıyla kadın girişimcileri bekliyor!